Niewiele drzew ozdobnych budzi tyle emocji co klon palmowy. Wystarczy zobaczyć go raz jesienią - w pełnej krasie przebarwień - żeby zrozumieć, dlaczego Japończycy od wieków poświęcają mu osobne festiwale. W polskich ogrodach Acer palmatum pojawia się coraz częściej, choć wciąż otacza go nimb rośliny trudnej i kapryśnej. Czy słusznie? Niekoniecznie. Trzeba tylko wiedzieć, na co zwrócić uwagę.
Skąd się wzięła moda na klony palmowe
Klon palmowy trafił do Europy z Japonii i Korei Południowej w XIX wieku i niemal natychmiast podbił serca kolekcjonerów roślin. Jego głęboko wcięte, wachlarzowate liście o średnicy do 10 cm nie mają odpowiednika wśród rodzimych gatunków. W naturze dorasta do 10 metrów, jednak w polskim klimacie rzadko przekracza 3–5 metrów, co czyni go idealnym drzewkiem do mniejszych ogrodów, a nawet na taras czy balkon. Zarejestrowanych jest ponad 600 odmian - od miniaturowych form karłowych po rozłożyste drzewka o parasolowatym pokroju.
Najpopularniejsze odmiany - krótki przegląd
Wśród setek kultywarów kilka zasługuje na szczególną uwagę, bo łączą efektowny wygląd z dobrą adaptacją do naszego klimatu. 'Atropurpureum' to klasyka - ciemnoczerwone liście przez cały sezon, jesienią przechodzące w jeszcze głębszy karmin. Dorasta do około 3 metrów i sprawdza się zarówno w gruncie, jak i w dużej donicy. 'Bloodgood' utrzymuje intensywnie bordowy kolor nawet w środku lata, kiedy inne czerwonolistne odmiany potrafią nieco zielonieć. Z kolei 'Dissectum Garnet' zachwyca koronkowymi, niezwykle drobno powcinanymi liśćmi i niskim, kopulastym pokrojem - doskonały wybór do ogrodów skalnych. Natomiast 'Sangokaku' przyciąga wzrok nawet zimą dzięki koralowoczerwonej korze młodych pędów. Warto przejrzeć sadzonki klonu palmowego w sklepie GardenPunkt, gdzie dostępne odmiany są wyselekcjonowane pod kątem polskich warunków klimatycznych.
Stanowisko - klucz do sukcesu z klonem palmowym
To właśnie źle dobrane stanowisko odpowiada za większość porażek w uprawie tego gatunku. Klon palmowy najlepiej czuje się w jasnym półcieniu, chronionym od silnych wiatrów - szczególnie tych zimowych, wschodnich i północnych. Pełne słońce jest dopuszczalne, ale w upalne dni liście mogą się przypalać, zwłaszcza u odmian jasnolistnych i z grupy Dissectum. Głęboki cień z kolei pozbawia rośliny intensywnych barw, które stanowią jej największy atut. Idealne miejsce to sąsiedztwo wyższych drzew lub ściany budynku od strony wschodniej bądź zachodniej. Warto też pomyśleć o osłonie od wiatru - nawet niewysoki żywopłot lub ogrodzenie mogą zrobić sporą różnicę w zimowaniu klonu.
Gleba i sadzenie - na co zwrócić uwagę
Klon palmowy preferuje gleby lekko kwaśne (pH 5,5–6,5), próchnicze, przepuszczalne i stale lekko wilgotne. Podłoża podmokłe, ciężkie gliny oraz gleby mocno wapienne stanowią dla niego poważny problem. Przed sadzeniem warto wzbogacić ziemię kompostem i kwaśnym torfem - proporcja 1:1:1 z rodzimą glebą to sprawdzone rozwiązanie. Dołek powinien być co najmniej dwa razy szerszy od bryły korzeniowej, ale nie głębszy - klony palmowe rozwijają stosunkowo płytki system korzeniowy. Po posadzeniu dobrą praktyką jest zamulczowanie strefy korzeniowej korą sosnową lub zrębkami. Warstwa o grubości 5-7 cm ogranicza parowanie, stabilizuje temperaturę gleby i utrzymuje pożądany kwaśny odczyn. Sadzonki kontenerowe można sadzić praktycznie przez cały sezon, o ile zapewni się im odpowiedni podlew.
Ochrona zimowa - bez przesady, ale z głową
Mrozoodporność klonów palmowych zależy w dużej mierze od odmiany i kondycji rośliny, jednak większość dobrze zaaklimatyzowanych egzemplarzy znosi temperatury do około –20°C. Przez pierwsze 2–3 zimy po posadzeniu warto jednak stosować dodatkową ochronę:
- Zamulczowanie szyjki korzeniowej kopczykiem z kory lub ziemi na wysokość 15–20 cm
- Osłonięcie korony białą agrowłókniną lub słomianym chochołem po pierwszych mrozach
- Zdjęcie osłon na początku marca, gdy miną najsilniejsze mrozy
- Unikanie nawożenia azotem po połowie sierpnia, by pędy zdążyły zdrewnieć przed zimą
Dorosłe, dobrze ukorzenione klony w osłoniętych stanowiskach zazwyczaj radzą sobie bez żadnej ochrony.
Pielęgnacja w trakcie sezonu
Klon palmowy rośnie powoli - przyrost wynosi 15–30 cm rocznie - i właściwie nie wymaga regularnego cięcia. Wiosną usuwa się jedynie gałęzie suche, uszkodzone lub krzyżujące się. Roślina dobrze reaguje na formowanie, ale nie należy przesadzać z intensywnością zabiegu. Nawożenie ogranicza się do jednej wiosennej dawki - kompost, biohumus lub nawóz długodziałający. Ważne, by nie stosować nawozów po połowie lata. Podlewanie jest istotne przede wszystkim latem, w okresach suszy — regularny, umiarkowany podlew i warstwa ściółki rozwiązują problem z przesychaniem.
Z czym komponować klona palmowego
Piękno Acer palmatum najlepiej wydobywają odpowiednio dobrani sąsiedzi. Trawy ozdobne - miskanty, kostrzewy, rozplenice - tworzą z klonem naturalną, harmonijną kompozycję w stylu japońskim. Świetnie sprawdzają się też rośliny kwaśnolubne, takie jak rododendrony, azalie, pieris czy wrzosy, które lubią podobne warunki glebowe. W strefie cienia u stóp klonu warto posadzić hosty, paprocie lub brunnery. Klon palmowy doskonale wygląda również jako soliter na trawniku, w otoczeniu kamieni i żwiru. W pojemnikach na tarasie tworzy elegancki, orientalny akcent, szczególnie w towarzystwie bambusa lub turzyc.
